Atatürkün Dış Politikası

**x_m.e.e** · 04-11-2006, 23:41

Atatürk’ün dış politikasına değinmek onu anlamak için çok önemlidir. Çünkü onun Milli Mücadele’yi başlattığı günlerde muhteşem bir geçmişe sahip bir devlet yıkılıyor ve yeni bir devletin ilk adımları atılmaya başlanıyordu. Atatürk’ün bu dönemde dış politikada attığı her adım yeni devletin geleceği bakımından çok önemliydi.
Atatürk’ün dış politikada amaçları şöyledir;

1-Milli Bir Devlet Kurmak
Milli Mücadele’yi başlattığı sırada Mustafa Kemal’in ilk amacı ülkenin düşman işgalinden kurtarılması ve milli sınırlar içinde bir Türk Devletinin kurulmasıydı. Mustafa Kemal bu fikirlerini önce yakın arkadaşlarına kabul ettirmiştir. Daha sonra Misak-ı Milli ile başlayan Erzurum ve Sivas Kongresi’nde genişletilen ve son olarak da İstanbul Meclis-i Mebusan’ı tarafından kabul edilen bu çok önemli belge Mondros Ateşkesi ile tüm dünyaya duyurulmuştu.

2-Tam Bağımsızlık
Osmanlı Devleti son dönemlerinde dış müdahaleler yabancılara tanınan imtiyazlar ve kapitülasyonlar yüzünden bağımsızlığını hemen hemen yitirmiş durumdaydı. Atatürk’ün hedefi ise bağımlılıkları tamamen ortadan kaldırıp tam bağımsız bir ülkeye kavuşmaktı. Zaten Milli Mücadele’nin çıkış noktası da buydu. Yapılan bütün antlaşmalarda bütün görüşmelerde Atatürk’ün koyduğu şartların önemli bir kısmını bu konu teşkil ediyordu.

3-Batılılaşmak
Yüzünü batıya çevirmiş Türk dış politikası ve modernleşme çabaları Atatürk ile başlamıştır. Atatürk Türkiye’nin uygar dünyadaki yerini alabilmesi için batılılaşması gerektiğine inanmış Türkleri bütün medeni milletlerin dostu olarak tarif etmiştir. Yabancıların bize zarar vermemek özgürlüğümüzü kısıtlamaya çalışmamak şartıyla ülkemizde diledikleri gibi davranabileceklerini belirtmiştir.
Yeni Türkiye’yi “Avrupa Türkiye’si” olarak tanımlamıştır.
Yalnız burada şunu hatırlatmakta yarar vardır: Atatürkçü düşüncede batılılaşmak hiçbir zaman körü körüne bir batı taklitçiliği olarak tanımlanmamıştır. Örneğin başka bir ülke yerine İsviçre Medeni Kanunu’nun örnek alınması bu belgenin Türkiye’ye özgü şartlara daha fazla uymuş olmasındandır.

4-Mazlum Milletlere Örnek Olmak
Atatürk tam bağımsız bir Türk Devleti kurmanın yanı sıra Milli Mücadele hareketiyle başka mazlum milletlere de kurtuluş hareketleri için örnek istiyordu. Bunun en açık ifadesini devlet adamlarının onunla ilgili sözlerinde görürüz. Örneğin Tunus Devlet Başkanı Habib Burgiba Atatürk ile ilgili olarak şunları söylemiştir:
“Mustafa Kemal’in kişiliği halk kitlelerinin ayaklanması ve halk mücadelelerinin ölçüsü olmuştur. Bu mücadeleler O’nun ölümünden sonra genişlemiştir. Doğu ve batı blokları arasındaki üçüncü dünyaya da sirayet etmiş ve onu sömürge tahakkümünden kurtarmıştır” 10

Atatürk’ün dış politikasının ilkelerini şöyle sıralayabiliriz;

1- Gerçekçilik
Atatürk dış politikasının ilkelerini belirlerken hem ülkenin durumunu hem de diğer milletlerin içinde bulunduğu durumu gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirmiştir. Örneğin Milli Mücadele döneminde Sovyetler Birliği ile birçok konuda ortak politikalar güdülmüş; ancak Rus dostluğu ile komünizm arasında bir bağ kurulmamış komünizmin gerçek yüzü görülebilmiştir.

2- Hukuka Bağlılık
1936’da Montreux Boğazlar Sözleşmesi’nin imzalanması sürecinde izlenen yol Atatürk döneminde Türkiye’nin uluslararası hukuka bağlılığını gösteren önemli bir örnektir.
Lozan Antlaşması sonrasında hakimiyetimiz kısıtlanarak bize bırakılan boğazlar II. Dünya Savaşı’na giden yıllarda Rusya ve İngiltere arasında başarılı bir denge siyaseti izlenmesiyle Türkiye’nin eline geçmişti. Bu başarıyı hukuki bir mücadeleyle elde etmek Atatürk’ün barışçı yönünü de ortaya koymuştur.

3- ‘Yurtta Sulh Cihanda Sulh’ "Yurtta Sulh Cihanda Sulh": Atatürk’ün dış politikası söz konusu olduğunda en çok zikredilen sözler bunlar olmuştur. Atatürk gerek Milli Mücadele döneminde gerekse sonraki yıllarda ortaya çıkan her sorunu ilk etapta barışçı yollarla çözmeye çalışmıştır. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki Atatürk’ün barışçılığı tavizkar veya yatıştırmacı değildi. Atatürk’ün gerçekçi yönü böyle bir politika izlenmesini önlemişti.
Atatürk dış politikasını her zaman halka dayandırmış halkla birlikte yürütmüştür. Milli Mücadele’yi başlatmak için çok sevdiği askerlikten ayrılarak Anadolu’ya geçmesi kendi deyimiyle “ferdi millet” olarak bu mücadeleyi sürdürmesi bunun en önemli kanıtlarındandır.
Atatürk’ün dış politikada ne kadar başarılı olduğunu en güzel şekilde yansıtan yazılardan biri Neue Zürcher Zeitung gazetesinin 22 Kasım 1938 tarihli nüshasında yayımlanmıştır:
“ Atatürk’ün cenaze töreni onun son zaferi oldu. Tabutunun önünde karşıtlarının hepsi sessiz kaldı. Türk ve Alman askerleri tabutunun arkasında bir sırada yürüdüler; bir diğer sırada Stalin ve Hitler’in temsilcileri yan yanaydılar; hem Valencia (Cumhuriyetçiler) hem de General Franco çelenk yollamışlardı. Tabutunun önünde faşistler demokratlar komünistler eğildiler. Her sınıfıyla birlikte olarak Türk halkı yakardı ve ağladı. Zenginle fakir yüksekle alçaklar arasında hiçbir fark yoktu. Bugün Ankara’nın yaşamış olduğu dünyanın hiçbir zaman görmediği bir törendi.”

Konu araçları
Yazıcıdaki Görüntüsünü Göster Sayfayı Maille Gönder
Gösterim Modları
Doğrusal Mod Hybrid Moduna Geç Switch to Threaded Mode

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Cevap	Son Mesaj
AtatÜrkÜn ÇocukluĞu	o_k_i	Hayatı	5	14-01-2008 13:12
Atatürkün çocukluğu	sahra_ve	Ulu Önder Mustafa Kemal ATATÜRK	2	20-11-2007 19:53
Atatürkün Son Rüyası	G!ZL!_Y@R@M	Hayatı	1	25-09-2007 16:09
AtatÜrkÜn Son Mektubu!	o_k_i	Devrimleri	0	22-07-2007 21:26
AtatÜrkÜn KÖkenİ	_philosophia_	Hayatı	0	27-12-2006 18:33

04-11-2006, 23:41	#1 (permalink)
x_m.e.e	Atatürkün Dış Politikası Atatürk’ün dış politikasına değinmek onu anlamak için çok önemlidir. Çünkü onun Milli Mücadele’yi başlattığı günlerde muhteşem bir geçmişe sahip bir devlet yıkılıyor ve yeni bir devletin ilk adımları atılmaya başlanıyordu. Atatürk’ün bu dönemde dış politikada attığı her adım yeni devletin geleceği bakımından çok önemliydi. Atatürk’ün dış politikada amaçları şöyledir; 1-Milli Bir Devlet Kurmak Milli Mücadele’yi başlattığı sırada Mustafa Kemal’in ilk amacı ülkenin düşman işgalinden kurtarılması ve milli sınırlar içinde bir Türk Devletinin kurulmasıydı. Mustafa Kemal bu fikirlerini önce yakın arkadaşlarına kabul ettirmiştir. Daha sonra Misak-ı Milli ile başlayan Erzurum ve Sivas Kongresi’nde genişletilen ve son olarak da İstanbul Meclis-i Mebusan’ı tarafından kabul edilen bu çok önemli belge Mondros Ateşkesi ile tüm dünyaya duyurulmuştu. 2-Tam Bağımsızlık Osmanlı Devleti son dönemlerinde dış müdahaleler yabancılara tanınan imtiyazlar ve kapitülasyonlar yüzünden bağımsızlığını hemen hemen yitirmiş durumdaydı. Atatürk’ün hedefi ise bağımlılıkları tamamen ortadan kaldırıp tam bağımsız bir ülkeye kavuşmaktı. Zaten Milli Mücadele’nin çıkış noktası da buydu. Yapılan bütün antlaşmalarda bütün görüşmelerde Atatürk’ün koyduğu şartların önemli bir kısmını bu konu teşkil ediyordu. 3-Batılılaşmak Yüzünü batıya çevirmiş Türk dış politikası ve modernleşme çabaları Atatürk ile başlamıştır. Atatürk Türkiye’nin uygar dünyadaki yerini alabilmesi için batılılaşması gerektiğine inanmış Türkleri bütün medeni milletlerin dostu olarak tarif etmiştir. Yabancıların bize zarar vermemek özgürlüğümüzü kısıtlamaya çalışmamak şartıyla ülkemizde diledikleri gibi davranabileceklerini belirtmiştir. Yeni Türkiye’yi “Avrupa Türkiye’si” olarak tanımlamıştır. Yalnız burada şunu hatırlatmakta yarar vardır: Atatürkçü düşüncede batılılaşmak hiçbir zaman körü körüne bir batı taklitçiliği olarak tanımlanmamıştır. Örneğin başka bir ülke yerine İsviçre Medeni Kanunu’nun örnek alınması bu belgenin Türkiye’ye özgü şartlara daha fazla uymuş olmasındandır. 4-Mazlum Milletlere Örnek Olmak Atatürk tam bağımsız bir Türk Devleti kurmanın yanı sıra Milli Mücadele hareketiyle başka mazlum milletlere de kurtuluş hareketleri için örnek istiyordu. Bunun en açık ifadesini devlet adamlarının onunla ilgili sözlerinde görürüz. Örneğin Tunus Devlet Başkanı Habib Burgiba Atatürk ile ilgili olarak şunları söylemiştir: “Mustafa Kemal’in kişiliği halk kitlelerinin ayaklanması ve halk mücadelelerinin ölçüsü olmuştur. Bu mücadeleler O’nun ölümünden sonra genişlemiştir. Doğu ve batı blokları arasındaki üçüncü dünyaya da sirayet etmiş ve onu sömürge tahakkümünden kurtarmıştır” 10 Atatürk’ün dış politikasının ilkelerini şöyle sıralayabiliriz; 1- Gerçekçilik Atatürk dış politikasının ilkelerini belirlerken hem ülkenin durumunu hem de diğer milletlerin içinde bulunduğu durumu gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirmiştir. Örneğin Milli Mücadele döneminde Sovyetler Birliği ile birçok konuda ortak politikalar güdülmüş; ancak Rus dostluğu ile komünizm arasında bir bağ kurulmamış komünizmin gerçek yüzü görülebilmiştir. 2- Hukuka Bağlılık 1936’da Montreux Boğazlar Sözleşmesi’nin imzalanması sürecinde izlenen yol Atatürk döneminde Türkiye’nin uluslararası hukuka bağlılığını gösteren önemli bir örnektir. Lozan Antlaşması sonrasında hakimiyetimiz kısıtlanarak bize bırakılan boğazlar II. Dünya Savaşı’na giden yıllarda Rusya ve İngiltere arasında başarılı bir denge siyaseti izlenmesiyle Türkiye’nin eline geçmişti. Bu başarıyı hukuki bir mücadeleyle elde etmek Atatürk’ün barışçı yönünü de ortaya koymuştur. 3- ‘Yurtta Sulh Cihanda Sulh’ "Yurtta Sulh Cihanda Sulh": Atatürk’ün dış politikası söz konusu olduğunda en çok zikredilen sözler bunlar olmuştur. Atatürk gerek Milli Mücadele döneminde gerekse sonraki yıllarda ortaya çıkan her sorunu ilk etapta barışçı yollarla çözmeye çalışmıştır. Ancak şunu da belirtmek gerekir ki Atatürk’ün barışçılığı tavizkar veya yatıştırmacı değildi. Atatürk’ün gerçekçi yönü böyle bir politika izlenmesini önlemişti. Atatürk dış politikasını her zaman halka dayandırmış halkla birlikte yürütmüştür. Milli Mücadele’yi başlatmak için çok sevdiği askerlikten ayrılarak Anadolu’ya geçmesi kendi deyimiyle “ferdi millet” olarak bu mücadeleyi sürdürmesi bunun en önemli kanıtlarındandır. Atatürk’ün dış politikada ne kadar başarılı olduğunu en güzel şekilde yansıtan yazılardan biri Neue Zürcher Zeitung gazetesinin 22 Kasım 1938 tarihli nüshasında yayımlanmıştır: “ Atatürk’ün cenaze töreni onun son zaferi oldu. Tabutunun önünde karşıtlarının hepsi sessiz kaldı. Türk ve Alman askerleri tabutunun arkasında bir sırada yürüdüler; bir diğer sırada Stalin ve Hitler’in temsilcileri yan yanaydılar; hem Valencia (Cumhuriyetçiler) hem de General Franco çelenk yollamışlardı. Tabutunun önünde faşistler demokratlar komünistler eğildiler. Her sınıfıyla birlikte olarak Türk halkı yakardı ve ağladı. Zenginle fakir yüksekle alçaklar arasında hiçbir fark yoktu. Bugün Ankara’nın yaşamış olduğu dünyanın hiçbir zaman görmediği bir törendi.”